prolipsikarkinou.gr - Δρ. Δημήτριος Ν. Γκέλης

Υποσχόμενες θεραπείες αναδύονται για το γλοιοβλάστωμα και το υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα©

Υπό των Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach, Αικατερίνη Γκέλη - MD, Radiologist

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

Η θεραπεία των γλοιοβλαστωμάτων παραμένει δύσκολη, καθώς καμία σύγχρονη θεραπεία δεν είναι θεραπευτική[1]. Tα συνολικά ποσοστά θνησιμότητας του γλοιοβλαστώματος παραμένουν υψηλά.

Η αξιοσημείωτη ικανότητά της να ελέγχει τα παράσιτα, τής έχει χαρίσει σημαντική αναγνώριση, με αποκορύφωμα την βράβευση των Satoshi Omura και William C. Campbell με το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής το 2015 για τη συμβολή τους στην ανάπτυξη της ιβερμεκτίνης[5].

Τα τελευταία χρόνια, έρευνες έχουν αποκαλύψει ότι η ιβερμεκτίνη διαθέτει αντικαρκινικές ιδιότητες και μπορεί να καταστείλει την ανάπτυξη διαφόρων καρκινικών κυττάρων.

Το 2025 ο Alok Shukla και οι συνεργάτες του επέδειξαν ότι, η ιβερμεκτίνη διαθέτει σημαντικές αντικαρκινικές επιδράσεις έναντι των καρκινικών κυττάρων (κύτταρα λεμφώματος Dalton). Παρατήρησαν μια δοσοεξαρτώμενη μείωση στη βιωσιμότητα των καρκινικών κυττάρων μετά από 24ωρη θεραπεία με ιβερμεκτίνη, με τιμή IC₅₀ υπολογιζόμενη στα 10,55 µg/mL. Σε σύγκριση, το τυπικό αντικαρκινικό φάρμακο σισπλατίνη, εμφάνισε η ιβερμεκτίνη ελαφρώς υψηλότερη κυτταροτοξική ισχύ, με IC₅₀ 8,32 µg/mL υπό την ίδια διάρκεια θεραπείας.

Οι ίδιοι ερευνητές αναφέρουν ότι η ιβερμεκτίνη δρα μέσω πολλαπλών μηχανισμών, όπως η αναστολή του κυτταρικού κύκλου, η παραγωγή ROS, η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία και η απόπτωση[5].

Το γλοιοβλάστωμα παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις στη νευροογκολογία λόγω της επιθετικής του φύσης, της αντοχής στα φάρμακα και των περιορισμών που επιβάλλονται από τον αιματεγκεφαλικό φραγμό. Η ιβερμεκτίνη (IVM), γνωστή για τις αντιπαρασιτικές της ιδιότητες, έχει αναδειχθεί ως μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία κατά των όγκων και μια εναλλακτική θεραπεία για το γλοίωμα, αν και παρουσιάζει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα από το στόμα[7].

Ο Hu και οι συνεργάτες του (2024) μελέτησαν τη δράση της ιβερμεκτίνης στη θεραπεία του γλοιώματος και βρήκαν ότι αυτή δρα μέσω μιας πληθώρας μηχανισμών όπως, η επιλεκτική στόχευση πρωτεϊνών ειδικών για τον όγκο, η πρόκληση προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου και η τροποποίηση των σηματοδοτικών οδών που σχετίζονται με τον όγκο[8]. Ως εκ τούτου, η ιβερμεκτίνη έχει τεράστιες δυνατότητες ως ένα νέο αντικαρκινικό φάρμακο[8].

Το 2025 η Maiara Callegaro Velho και οι συνεργάτες της χορήγησαν ενδορρινικά αποτελεσματική ισοδύναμη δόση ιβερμεκτίνης (26 μg/kg) σε μοντέλο γλοιώματος αρουραίου, που ήταν χαμηλότερη από την εγκεκριμένη ανθρώπινη δόση για παρασιτικές λοιμώξεις.

Αυτή η μελέτη σηματοδοτεί την πρώτη διερεύνηση της χορήγησης ιβερμεκτίνης κατ΄ευθείαν στον εγκέφαλο. Συνοπτικά, η ρινική χορήγηση νανοενθυλακωμένης ιβερμεκτίνης μέσω νανοκαψουλών παρουσιάζει μια πολλά υποσχόμενη οδό για στοχευμένη θεραπεία κατά του γλοιοβλαστώματος, με πιθανές επιπτώσεις στην κλινική μετάφραση[7].

Παρά τούτο, μέχρι τον Ιούλιο του 2025, δεν υπάρχουν ολοκληρωμένες ή σε εξέλιξη μεγάλης κλίμακας τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές Φάσης 3 που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της ιβερμεκτίνης για τη θεραπεία του γλοιοβλάστωματος σε ανθρώπους.

Δεν έχουν δημοσιευτεί σημαντικά αποτελέσματα κλινικών δοκιμών, που να δείχνουν βελτιωμένη επιβίωση ή έλεγχο του όγκου σε ασθενείς με γλοιοβλάστωμα που θεραπεύτηκαν με ιβερμεκτίνη, σε επιστημονικά περιοδικά που κρίνονται από ειδικούς μέχρι τα μέσα του 2025. Όλα τα δεδομένα που υπάρχουν προέρχονται από εργαστηριακές ή ζωϊκές μελέτες, οι οποίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί ακόμη σε ανθρώπους.

Σελινεξόρη

Το Selinexor (Xpovio, Karyopharm Therapeutics Inc., Newton, MA) είναι ένα μικρό μόριο, πρώτο στην κατηγορία του, επιλεκτικός αναστολέας της πυρηνικής εξαγωγής (SINE) που δρα μέσω του αποκλεισμού της εξπορτίνης-1 (XPO1). Η σελινεξόρη έλαβε ταχεία έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) τον Ιούλιο του 2019 για πεντα-ανθεκτικό πολλαπλούν μυέλωμα και πλέον αποτελεί σύσταση Κατηγορίας 2Α από το Εθνικό Ολοκληρωμένο Δίκτυο για τον Καρκίνο (NCCN)[8, 9] και του υποτροπιάζοντος/ανθεκτικού διάχυτου λεμφώματος από μεγάλα Β κύτταρα και είχε προκλινική δράση έναντι μοντέλων γλοιοβλαστώματος[10], μυελώματος και του υποτροπιάζοντος/ανθεκτικού διάχυτου λεμφώματος από μεγάλα Β κύτταρα και είχε προκλινική δράση έναντι μοντέλων γλοιοβλαστώματος. [11].

Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Κολούμπια ηγήθηκαν μιας κλινικής δοκιμής της σελινεξόρης, του πρώτου μιας νέας κατηγορίας αντικαρκινικών φαρμάκων, το οποίο ήταν σε θέση να συρρικνώσει τους όγκους σε σχεδόν το ένα τρίτο των ασθενών με υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα. Τα αποτελέσματα της διεθνούς δοκιμής φάσης 2 δημοσιεύθηκαν στο τεύχος 10 Ιανουαρίου 2022 του Clinical Cancer Research [12].

Το φάρμακο προκαλεί απόκριση σε ορισμένους ασθενείς και αρκετοί ασθενείς της δοκιμής παρέμειναν στη θεραπεία με σελινεξόρη για περισσότερο από 12 μήνες, συμπεριλαμβανομένου ενός για πάνω από 42 μήνες».

Μηχανισμοί δράσης του Selinexor

Η σελινεξόρη χορηγείται από το στόμα. Δρα αναστέλλοντας τη λειτουργία της εξπορτίνης-1 (XPO-1), που είναι ένας σημαντικός εξαγωγέας πρωτεϊνών από τον πυρήνα στο κυτταρόπλασμα, ο οποίος υπερεκφράζεται σε πολλούς καρκίνους, συμπεριλαμβανομένου του γλοιοβλαστώματος.

Η αναστολή της εξπορτίνης-1 έχει ως αποτέλεσμα τη συγκράτηση διαφόρων πρωτεϊνών καταστολής όγκων στον πυρήνα, προκαλώντας επανενεργοποίηση της λειτουργίας της καταστολής όγκων, καθώς και άλλες αντινεοπλασματικές επιδράσεις.

Ο Lassman ηγήθηκε της κλινικής μελέτης[11] για τον προσδιορισμό του βέλτιστου δοσολογικού σχήματος και την αξιολόγηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της σελινεξόρης σε ενήλικες με υποτροπιάζοντα γλοιοβλαστώματα, των οποίων ο καρκίνος είχε εξελιχθεί μετά την αρχική θεραπεία.

Η κλινική αυτή μελέτη έδειξε μείωση του μεγέθους του όγκου στο 28% των ασθενών και προσδιορίστηκε μια ανεκτή δόση για μελλοντικές δοκιμές σε ανθρώπους που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στο Columbia University Vagelos College of Physicians and Surgeons και σε συνεργαζόμενα κέντρα.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τη θεραπεία με σελινεξόρη ήταν κόπωση (61%), ναυτία (59%), μειωμένη όρεξη (43%) και χαμηλός αριθμός αιμοπεταλίων (43%). Αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν διαχειρίσιμες με υποστηρικτική φροντίδα και τροποποίηση της δόσης[12].

Θεραπεία του γλοιοβλαστώματος με θεραπευτικά πεδία όγκων [Tumor Treating Fields (TTFields)]

Η θεραπεία με θεραπευτικά πεδία όγκων είναι μια αντιμιτωτική μη επεμβατική θεραπευτική μέθοδος για το γλοιοβλάστωμα[13], που παρεμβαίνει στην κυτταρική διαίρεση του γλοιοβλαστώματος και στην αναδιάταξη οργανιδίων, παρέχοντας εναλλασσόμενα ηλεκτρικά πεδία χαμηλής έντασης στον όγκο[14].

Η θεραπευτική αγωγή γίνεται με μια φορητή συσκευή (Optune Gio), η οποία συνδέεται μεσω ηλεκτροδίων, που εφαρμόζονται στο κυρισμένο δέρμα του ασθενούς. Ο ασθενής χρησιμοποιεί καθημερινά τη συσκευή επί 18 ώρες, τουλάχιστον για να επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα.

Η χρήση της συσκευής Optune Gio είναι εγκεκριμένη, τόσο για νεοδιαγνωσμένο, όσο και για υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα και χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία. Η θεραπεία με θεραπευτικά πεδία όγκων παρέχεται μέσω φορητής συσκευής με συστοιχίες τοποθετημένες στο ξυρισμένο τριχωτό της κεφαλής και είναι γενικά καλά ανεκτή με ελάχιστες παρενέργειες[12].

Πώς λειτουργεί η θεραπεία TTFields;

Διαταραχή της κυτταρικής διαίρεσης: Τα TTFields πιστεύεται ότι παρεμβαίνουν στη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης (μίτωση) στα καρκινικά κύτταρα, στοχεύοντας συγκεκριμένα την τουμπουλίνη, μια πρωτεΐνη κρίσιμη για την κυτταρική διαίρεση. Τα εναλλασσόμενα ηλεκτρικά πεδία (TTFields) παρεμβαίνουν στη σωστή συναρμολόγηση της μιτωτικής ατράκτου διαταράσσοντας τις πολικές ιδιότητες των μορίων τουμπουλίνης, που είναι κρίσιμα για τη μίτωση[19].

Αναφέρεται ότι η αυτοφαγία (autophagy) είναι ένας σημαντικός μηχανισμός κυτταρικού θανάτου που ενεργοποιείται από TTFields, ιδιαίτερα στον γλοιοβλάστωμα, μέσω της καταστολής της οδού mTOR/p70S6K και ότιη επίδραση στη μίτωση μπορεί να είναι έμμεση, μέσω ενεργοποίησης κυτταρικών οδών θανάτου[20].

Πρόκληση Κυτταρικού Θανάτου: Διαταράσσοντας την κυτταρική διαίρεση, τα TTFields μπορούν να οδηγήσουν στον θάνατο των καρκινικών κυττάρων (απόπτωση). Τα TTFields προκαλούν μη φυσιολογική σχηματοποίηση της μιτωτικής ατράκτου και αποτυχημένη κυτταρική διαίρεση, οδηγώντας σε κυτταρική καταστροφή και απόπτωση[21].

Συγκεκριμένα, παρατηρούνται ασύμμετρη κατανομή χρωμοσωμάτων, μηχανική αποτυχία μίτωσης και πολλαπλάσιες ανωμαλίες στη μιτοτική άτρακτο, που ενεργοποιούν μονοπάτια απόπτωσης[22].

Πολυτροπικός Μηχανισμός: Η θεραπεία TTFields έχει επίσης έναν ευρύτερο μηχανισμό δράσης, επηρεάζοντας την επιδιόρθωση του DNA, την κινητικότητα των κυττάρων και ενδεχομένως ενισχύοντας την ανοσοποιητική απόκριση του οργανισμού έναντι των καρκινικών κυττάρων.

Ο μηχανισμός δράσης των TTFields είναι πολύπλευρος: περιλαμβάνει καταστολή της επιδιόρθωσης του DNA[23] και της μεταστατικής δυναμικής, και ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης μέσω ανοσογενούς κυτταρικού θανάτου[22] και ανοσοθεραπευτικού συνδυασμού. [22]

Μη επεμβατική μέθοδος:Η θεραπεία με Tumor Treating Fields παρέχεται μέσω μιας φορητής συσκευής με συστοιχίες τοποθετημένες στο ξυρισμένο τριχωτό της κεφαλής, καθιστώντας την μη επεμβατική και επιτρέποντας στους ασθενείς να διατηρούν ένα βαθμό κανονικότητας κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Η Optune Gio είναι μια φορητή συσκευή δεύτερης γενιάς για τη θεραπεία με πεδία θεραπείας όγκων [Tumor Treating Fields (TTFields)], σχεδιασμένη για την αντιμετώπιση του πολύμορφου γλοιοβλαστώματος και άλλων τύπων όγκων. Η συσκευή παρέχει Πεδία Θεραπείας Όγκων (TTFields) για να διαταράξει την κυτταρική διαίρεση του καρκινικού κυττάρου, καθώς μπορούν να επιβραδύνουν ή να σταματήσουν την κυτταρική διαίρεση των καρκινικών κυττάρων του γλοιοβλαστώματος.

Έχει λάβει έγκριση από τον FDA για τη θεραπεία, τόσο του νεοδιαγνωσμένου, όσο και του υποτροπιάζοντος πολύμορφου γλοιοβλαστώματος (GBM) σε άτομα άνω των 22 ετών. Είναι εγκεκριμένο για χρήση σε συνδυασμό με τεμοζολομίδη για νεοδιαγνωσμένο γόιοβλάστωμα και ως μονοθεραπεία για το υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα[23].

Βασικά χαρακτηριστικά της Optune Gio:

Φορητή και ελαφρύτερη συσκευή: Ζυγίζει περίπου 1.2 κιλά, σημαντικά πιο ελαφριά σε σχέση με την πρώτη γενιά (που ζύγιζε ~2.7 κιλά).

Αυξημένη άνεση και φορητότητα: Με το μικρότερο βάρος και πιο εργονομικό σχεδιασμό, επιτρέπει στους ασθενείς να την κουβαλούν ευκολότερα και να διατηρούν μεγαλύτερη κινητικότητα κατά τη θεραπεία.

Επαναφορτιζόμενη μπαταρία: Επιτρέπει πολλές ώρες συνεχούς θεραπείας (προτείνεται χρήση >18 ώρες ημερησίως).

Transducer arrays (επιθέματα): Αυτοκόλλητα κεραμικά ηλεκτρόδια που τοποθετούνται στο ξυρισμένο τριχωτό της κεφαλής και μεταδίδουν τα ηλεκτρικά πεδία στον όγκο.

Λογισμικό NovoTAL: Βοηθά στον ακριβή σχεδιασμό και την τοποθέτηση των arrays ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος του όγκου[24] και επιδίωξη δημιουργίας στρες αντιγραφής ή αναπαραγωγής[20], αναστολή της κυτταρικής κινητικότητας[21].

Πώς λειτουργεί το Optune Gio:

Η συσκευή παράγει χαμηλής έντασης, εναλλασσόμενα ηλεκτρικά πεδία (TTFields) που παρεμβαίνουν στην κυτταρική διαίρεση των καρκινικών κυττάρων.

Αυτά τα πεδία διακόπτουν τη δημιουργία της μιτωτικής ατράκτου και προκαλούν αποπτωτικό θάνατο των καρκινικών κυττάρων.

Η θεραπεία συνδυάζεται συχνά με χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία[24].

Ενδείξεις εφαρμογής του Οptune Gio

Νεοδιαγνωσμένo γλοιοβλάστωμα: Μπορεί να εφαρμοστεί στην πρόσφατα διαγνωσμένo πολύμοφο γλοιοβλάστωμα. Το Optune Gio χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με μια χημειοθεραπεία χορήγησης τεμοζολομίδης (TMZ)[25] και όταν με χειρουργική επέμβαση έχει αφαιρεθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους του όγκου. Σε περίπτωση υποτροπής του όγκου το Optune Gio μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο του ως εναλλακτική λύση στην τυπική ιατρική θεραπεία, εφόσον έχει δοκιμαστεί η χειρουργική αφαίρεση του όγκου και η ακτινοθεραπεία και δεν είχαν αποτέλεσμα ή δεν λειτουργούν πλέον.

Οι Οδηγίες NCCN για Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (CNS) συστήνουν τα TTFields (Optune / Optune Gio) ως μονοθεραπεία για σε επιβεβαιωμένα υποτροπιάζοντα γλοιοβλαστώματα, όταν οι συνηθισμένες επιλογές έχουν αποτύχει – αυτή η σύσταση ανήκει στην κατηγορία 2B (δηλαδή θεωρείται κατάλληλη αλλά βασιζόμενη σε χαμηλότερο επίπεδο αποδεικτικών στοιχείων)

Το Optune Gio είναι επίσημα εγκεκριμένο και εμφανίζεται στις NCCN Guidelines για επαναθεμένο GBM ως εικονικός εναλλακτικός μονοθεραπευτικός χειρισμός, όταν οι συμβατικές θεραπείες έχουν ολοκληρωθεί[26].

Πλεονεκτήματα της Optune Gio:

Μη επεμβατική θεραπεία χωρίς παρενέργειες του συστήματος (π.χ. τοξικότητα από φάρμακα).

Συνεχής χρήση στην καθημερινή ζωή με μικρή ενόχληση.

Βελτιωμένη συμμόρφωση λόγω καλύτερης εργονομίας και φορητότητας[27, 28].

1.Michael Weller, Martin van den Bent, Matthias Preusser, Emilie Le Rhun, Jörg C Tonn, Giuseppe Minniti, Martin Bendszus, Carmen Balana, Olivier Chinot, Linda Dirven, Pim French, Monika E Hegi, Asgeir S Jakola , Michael Platten, Patrick Roth, Roberta Rudà, Susan Short, Marion Smits, Martin J B Taphoorn, Andreas von Deimling, Manfred Westphal, Riccardo Soffietti, Guido Reifenberger, Wolfgang Wick. EANO guidelines on the diagnosis and treatment of diffuse gliomas of adulthood. Nat Rev Clin Oncol. 2021 Mar;18(3):170-186.
2.National Comprehensive Cancer Network. (2025). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Central Nervous System Cancers. Version 1.2025. Retrieved from https://www.nccn.org
3.van den Bent MJ, Franceschi E, Touat M, French PJ, Idbaih A, Lombardi G, Rudà R, Schweizer L, Capper D, Sanson M, Wesseling P, Weller M, Eoli M, Anghileri E, Bielle F, Euskirchen P, Geurts M, Wen PY, Preusser M. Updated EANO guideline on rational molecular testing of gliomas, glioneuronal, and neuronal tumors in adults for targeted therapy selection-Update 1. Neuro Oncol. 2025 Feb 10;27(2):331-337.
4.Karnofsky, D. A., Abelmann, W. H., Craver, L. F., & Burchenal, J. H. (1948). The use of the nitrogen mustards in the palliative treatment of carcinoma. Cancer, 1(4), 634–656.

5.Kaur B, Blavo C, Parmar MS. Ivermectin: A Multifaceted Drug With a Potential Beyond Anti-parasitic Therapy. Cureus. 2024 Mar 12;16(3):e56025.

6.Alok Shukla, Arpit Sharma, Shivani Gupta, Abha Mishra, Amit Singh.. Antitumor potential of ivermectin against T-cell lymphoma-bearing hosts. Med Oncol. 2025 Apr 21;42(5):169.

7.Maiara Callegaro Velho, Valeria Luiza Winck, Camila da Silveira Mariot, Juliete Nathali Scholl, Augusto Ferreira Weber, Rita de Kássia Souza, Fernanda Visioli, Fabrício Figueiró, Monique Deon, Diogo André Pilger, Ruy Carlos Ruver Beck. Intranasal Delivery of Ivermectin Nanosystems as an Antitumor Agent: Focusing on Glioma Suppression. ACS Biomater Sci Eng. 2025 Jul 14;11(7):4231-4244.

8.Hu X, Ju Y, Zhang YK. Ivermectin as a potential therapeutic strategy for glioma. J Neurosci Res. 2024 Jan;102(1):e25254.

9. Karyopharm Therapeutics Inc. XPOVIO (selinexor) [prescribing information]. July 2019. Available online: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/druginfo.cfm?setid=f6dd2682-75a6-4863-90a8-a3197f6f78a8. [Ref list]

10.Lassman AB, Wen PY, van den Bent MJ, Plotkin SR, Walenkamp AME, Green AL, Li K, Walker CJ, Chang H, Tamir S, Henegar L, Shen Y, Alvarez MJ, Califano A, Landesman Y, Kauffman MG, Shacham S, Mau-Sørensen M. A Phase II Study of the Efficacy and Safety of Oral Selinexor in Recurrent Glioblastoma. Clinical Cancer Research. 2022 Feb 1;28(3):452-460.

11.Alderuccio JP, Sharman JP. ABCs of ADCs in management of relapsed/refractory diffuse large B-cell lymphoma. Blood Rev. 2022 Nov;56:100967.

12.Lassman AB, Wen PY, van den Bent MJ, Plotkin SR, Walenkamp AME, Green AL, Li K, Walker CJ, Chang H, Tamir S, Henegar L, Shen Y, Alvarez MJ, Califano A, Landesman Y, Kauffman MG, Shacham S, Mau-Sørensen M. A Phase II Study of the Efficacy and Safety of Oral Selinexor in Recurrent Glioblastoma. Clinical Cancer Research. 2022 Feb 1;28(3):452-460.

13.Khagi S, Kotecha R, Gatson NTN, Jeyapalan S, Abdullah HI, Avgeropoulos NG, Batzianouli ET, Giladi M, Lustgarten L, Goldlust SA. Recent advances in Tumor Treating Fields (TTFields) therapy for glioblastoma. Oncologist. 2025 Feb 6;30(2):oyae227.

14.Stupp R, Taillibert S, Kanner A, Read W, Steinberg D, Lhermitte B, Toms S, Idbaih A, Ahluwalia MS, Fink K, Di Meco F, Lieberman F, Zhu JJ, Stragliotto G, Tran D, Brem S, Hottinger A, Kirson ED, Lavy-Shahaf G, Weinberg U, Kim CY, Paek SH, Nicholas G, Bruna J, Hirte H, Weller M, Palti Y, Hegi ME, Ram Z. Effect of Tumor-Treating Fields Plus Maintenance Temozolomide vs Maintenance Temozolomide Alone on Survival in Patients With Glioblastoma: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2017 Dec 19;318(23):2306-2316.

15.Eilon D Kirson, Zoya Gurvich, Rosa Schneiderman, Erez Dekel, Aviran Itzhaki, Yoram Wasserman, Rachel Schatzberger, Yoram Palti. Disruption of cancer cell replication by alternating electric fields. Cancer Res. 2004 May 1;64(9):3288-95. doi: 10.1158/0008-5472.can-04-0083.

16.Meiqi Zang, Song Zhu, Qiang Niu. Advancement in tumor treating fields of mechanism, clinical applications, and future directions. Discov Oncol. 2025 Jun 10;16(1):1049.

17.Ignace Vergote, Teresa Macarulla, Fred R Hirsch, Carsten Hagemann, David Scott Miller. Tumor Treating Fields (TTFields) Therapy Concomitant with Taxanes for Cancer Treatment. Cancers (Basel). 2023 Jan 19;15(3):636.

18.Moser JC, Salvador E, Deniz K, Swanson K, Tuszynski J, Carlson KW, Karanam NK, Patel CB, Story M, Lou E, Hagemann C. The Mechanisms of Action of Tumor Treating Fields. Cancer Res. 2022 Oct 17;82(20):3650-3658.

19.Pengjie Hong, Nijiati Kudulaiti, Shuai Wu, Jingtao Nie, Dongxiao Zhuang. Tumor treating fields: a comprehensive overview of the underlying molecular mechanism. Expert Rev Mol Diagn. 2022 Jan;22(1):19-28.

20.Zang M, Zhu S, Niu Q. Advancement in tumor treating fields of mechanism, clinical applications, and future directions. Discov Oncol. 2025 Jun 10;16(1):1049.

21.Tali Voloshin, Rosa Sara Schneiderman, Alexandra Volodin, Reuben Ruby Shamir, Noa Kaynan, Einav Zeevi, Lilach Koren, Anat Klein-Goldberg, Rom Paz, Moshe Giladi, Zeev Bomzon, Uri Weinberg, Yoram Palti. Tumor Treating Fields (TTFields) Hinder Cancer Cell Motility through Regulation of Microtubule and Acting Dynamics. Cancers (Basel). 2020 Oct 17;12(10):3016.

22.Voloshin T, Kaynan N, Davidi S, et al. Tumor-treating fields (TTFields) induce immunogenic cell death resulting in enhanced antitumor efficacy when combined with anti-PD-1 therapy. Cancer Immunol Immunother. 2020;69(7):1191-1204. doi:10.1007/s00262-020-02534-7

23.Khagi S, Kotecha R, Gatson NTN, Jeyapalan S, Abdullah HI, Avgeropoulos NG, Batzianouli ET, Giladi M, Lustgarten L, Goldlust SA. Recent advances in Tumor Treating Fields (TTFields) therapy for glioblastoma. Oncologist. 2025 Feb 6;30(2):oyae227.

24.Novocure. NCCN Guidelines Recommend Tumor Treating Fields as a Standard Treatment Option for Recurrent Glioblastoma. https://www.optunegio.com/using-optune

25.Chua J, Nafziger E, Leung D. Evidence-Based Practice: Temozolomide Beyond Glioblastoma. Curr Oncol Rep. 2019 Mar 5;21(4):30.

26.Novocure. NCCN Guidelines Recommend Tumor Treating Fields as a Standard Treatment Option for Recurrent Glioblastoma. https://www.optunegio.com/using-optune

27.Stupp, R. et al. (2017). Effect of Tumor Treating Fields plus Maintenance Temozolomide vs Maintenance Temozolomide Alone on Survival in Patients With Glioblastoma: A Randomized Clinical Trial. JAMA, 318(23), 2306–2316.

28.Wenger, C. et al. (2019). A Novel Portable Device for Delivery of Tumor Treating Fields to Patients with Glioblastoma. Neuro-Oncology, 21(5), 689–696.

29.Kringel R, Lamszus K, Mohme M. Chimeric Antigen Receptor T Cells in Glioblastoma-Current Concepts and Promising Future. Cells. 2023 Jul 3;12(13):1770.

230. James E Frampton. Teserpaturev/G47Δ: First Approval. BioDrugs. 2022 Sep;36(5):667-672. doi: 10.1007/s40259-022-00553-7.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.

Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.