Η φυσική πορεία του καρκίνου χωρίς χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία: Παθοφυσιολογία, κλινική εξέλιξη και παρηγορική προσέγγιση

Υπό των Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach, Αικατερίνη Γκέλη - MD, Radiologist


Περίληψη

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κόρινθος Τ.6944280764, www.gelis.gr,   www.pharmagel.gr,  pharmag2@gmail.com

Δημήτριος Τσίβος, Μαιευτηρ-Γυναικολογος,Bsc Med BCM Honours MBCHB UNIVERSITY OF BIRMINGHAM  MRCOG CAMBRIDGE Λουτρακι Κορινθίας. τ. 6976917031,   drtsivos@hotmail.com

Aικατερίνη Γκέλη, Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια, Ασσος, Κόρινθος

Ορισμένοι χαμηλής κακοήθειας όγκοι μπορεί να εξελίσσονται αργά επί έτη [4], ενώ άλλοι, όπως ο παγκρεατικός καρκίνος ή επιθετικοί ηπατοκυτταρικοί όγκοι, μπορεί να έχουν ταχεία και καταστροφική εξέλιξη μέσα σε μήνες [2,5]. Χωρίς θεραπεία, ο καρκίνος τείνει να συνεχίσει την τοπική ανάπτυξη, τη διήθηση γειτονικών ιστών, τη μετάσταση και τελικά να προκαλεί πολυσυστηματική ανεπάρκεια, καχεξία, πόνο, αιμορραγία, λοιμώξεις ή ανεπάρκεια ζωτικών οργάνων [6].

Εισαγωγή

Η σύγχρονη ογκολογία βασίζεται σε χειρουργική, συστηματικές θεραπείες και ακτινοθεραπεία. Ωστόσο, δεν επιλέγουν όλοι οι ασθενείς ενεργό αντικαρκινική θεραπεία. Μερικοί αρνούνται θεραπεία λόγω παρενεργειών, άλλοι επειδή η θεραπεία έχει χαμηλές πιθανότητες οφέλους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η ηλικία, η ευθραυστότητα ή συννοσηρότητες καθιστούν τις επιθετικές παρεμβάσεις δυσανάλογες [8]. Το ερώτημα «τι συμβαίνει αν αφήσεις τον καρκίνο να ακολουθήσει την πορεία του» απαιτεί κατανόηση της φυσικής ιστορίας της νόσου.

Βιολογική εξέλιξη του μη θεραπευόμενου καρκίνου

Ο καρκίνος δεν είναι στατικό φαινόμενο. Ακόμη και χωρίς θεραπευτική παρέμβαση, εξελίσσεται μέσω τοπικής ανάπτυξης και μετάστασης. Οι κακοήθεις όγκοι πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και συχνά εισβάλλουν σε γειτονικούς ιστούς. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απόφραξη εντέρου σε γαστρεντερικούς όγκους, συμπίεση νωτιαίου μυελού, απόφραξη αεραγωγών σε πνευμονικό καρκίνο ή εγκεφαλικό οίδημα σε όγκους εγκεφάλου. Η τοπική πρόοδος συχνά είναι πηγή σημαντικής νοσηρότητας ακόμη και πριν εμφανιστούν μεταστάσεις [6].

Η μεταστατική εξάπλωση αποτελεί το κύριο αίτιο θανάτου από καρκίνο. Τα στάδια περιλαμβάνουν αγγειογένεση, εισβολή σε λεμφαγγεία/αιμοφόρα, κυκλοφορία καρκινικών κυττάρων και εγκατάσταση σε απομακρυσμένα όργανα [6]. Συχνές θέσεις μετάστασης είναι το ήπαρ, οι πνεύμονες, τα οστά και ο εγκέφαλος. Οι μεταστάσεις οδηγούν σε οργανική ανεπάρκεια, παθολογικά κατάγματα, νευρολογικές βλάβες και πόνο.

Τι συμβαίνει κλινικά χωρίς χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο όγκος μεγαλώνει. Πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν αυξανόμενο πόνο, απώλεια βάρους, κόπωση, αιμορραγίες, απόφραξη οργάνων και δύσπνοια. Η εξέλιξη μπορεί να είναι αργή ή πολύ γρήγορη ανάλογα με τον όγκο. Το σύνδρομο καρκινικής καχεξίας εμφανίζεται σε προχωρημένους ασθενείς και χαρακτηρίζεται από απώλεια μυϊκής μάζας, ανορεξία, μεταβολική απορρύθμιση και φλεγμονή.

Δεν είναι απλή «ασιτία», αλλά συστηματικό βιολογικό σύνδρομο [6]. Η καχεξία συχνά συμβάλλει στον θάνατο περισσότερο από τον ίδιο τον όγκο. Ο θάνατος από καρκίνο συχνά προκύπτει όχι επειδή «ο όγκος μεγαλώνει», αλλά επειδή αποτυγχάνει κάποιο κρίσιμο όργανο: ηπατική ανεπάρκεια, αναπνευστική ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια ή σηψαιμία. Σε μη θεραπευόμενο ηπατοκυτταρικό καρκίνο, η διάμεση επιβίωση μπορεί να είναι μόλις λίγοι μήνες [2].

Εξαρτάται από τον τύπο καρκίνου

Ορισμένοι καρκίνοι είναι ιδιαίτερα επιθετικοί. Στον παγκρεατικό καρκίνο παρατηρείται συχνά προοδευτική επιδείνωση με ίκτερο, πόνο, καχεξία και απόφραξη. Χωρίς θεραπεία η επιβίωση μπορεί να είναι σύντομη [5].

Ο τριπλά αρνητικός καρκίνος μαστού μπορεί να εξελιχθεί επιθετικά με ταχεία μετάσταση [3]. Στο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, ιστορικά η διάμεση επιβίωση σε μη θεραπευόμενη προχωρημένη νόσο είναι περίπου 3–5 μήνες [2].

Αντίθετα, δεν εξελίσσονται όλοι οι καρκίνοι άμεσα. Στον καρκίνο προστάτη χαμηλού κινδύνου, σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει βραδεία πορεία επί δεκαετίες [1,4]. Γι’ αυτό εφαρμόζεται και ενεργός παρακολούθηση.

Αν δεν κάνεις χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία σημαίνει πάντα μικρότερη επιβίωση;

Όχι πάντα. Εξαρτάται από το αν το προσδοκώμενο όφελος θεραπείας είναι υψηλό, αν οι τοξικότητες υπερβαίνουν τα οφέλη, και αν η νόσος είναι ιάσιμη ή όχι. Σε ορισμένους τελικού σταδίου ασθενείς, επιθετική θεραπεία λίγο πριν το τέλος μπορεί να μειώσει την ποιότητα ζωής χωρίς ουσιαστική παράταση [7].

Τελική φάση όταν ο καρκίνος «τρέχει την πορεία του»

Συχνά εμφανίζονται αυξανόμενη υπνηλία, λιγότερη όρεξη, μειωμένη λήψη υγρών, σύγχυση, αδυναμία έγερσης και μεταβολές αναπνοής. Αυτά αποτελούν συχνά φυσιολογικά σημεία της τελικής φάσης [7].

Η παρηγορική φροντίδα όταν δεν γίνεται αντικαρκινική θεραπεία

Η μη λήψη χημειοθεραπείας ΔΕΝ σημαίνει εγκατάλειψη. Η παρηγορική ιατρική περιλαμβάνει αναλγησία (οπιοειδή κ.ά.), έλεγχο δύσπνοιας, αντιμετώπιση ναυτίας, ψυχολογική στήριξη και φροντίδα hospice. Μελέτες δείχνουν βελτίωση ποιότητας ζωής και μερικές φορές και επιβίωσης [7].

Συμπέρασμα

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.

Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας  

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.